ENS en ESI, wat is dat? Misschien heb je deze afkortingen weleens gehoord. Of je hebt ergens gelezen dat een fokker een ENS- en/of ESI-programma doet met de puppies die bij hen worden geboren. In deze blog lees je alles over deze programma’s en wat ze doen met een puppy!
Wat is ENS?
ENS staat voor Early Neurological Stimulation, oftewel vroege neurologische stimulatie. Bij ENS doe je dagelijks vijf handelingen met elke pup uit het nest die milde stress veroorzaken. Deze oefeningen zijn:
- Pup verticaal houden met het hoofd omhoog
- Pup verticaal houden met het hoofd omlaag
- Pup op de rug houden
- Pup op een koele, vochtige handdoek leggen
- Pup met een wattenstaafje tussen de tenen aanraken
Wacht eens even... stress bij puppies?
Nu denk je misschien: Oh nee, dat gaan we niet doen, want stress is slecht! Maar wacht even. Elke levende wezens komt in aanraking met stress, en het is beter om ermee te leren omgaan dan het koste wat het kost te vermijden. Door deze gecontroleerde oefeningen worden puppies juist beter bestand tegen stress in hun latere leven. Denk aan de stress van het nest verlaten, dierenartsbezoeken, kou, regen... daar krijgt elke pup mee te maken.
Wat is ESI?
ESI staat voor Early Scent Introduction, oftewel vroege geurintroductie. Bij ESI introduceer je 13 verschillende natuurlijke geuren aan de pup. Geen vleesgeuren en geen chemische geuren. Elke geur wordt één keer per dag, gedurende vijf seconden, aangeboden. Je plaatst de geur voor de neus van de pup (niet ertegenaan). Vervolgens noteer je hoe de pup reageert:
- Geïnteresseerd: beweegt richting de geur, snuffelt eraan.
- Neutraal: reageert niet.
- Vermijdend: draait weg van de geur.
Onze ESI-lijst
Hier een voorbeeld van geuren die ik heb gebruikt voor onze puppies:
- Kat
- Paard
- Schaap
- Geit
- Konijn
- Stro
- Hout
- Peterselie
- Banaan
- Appel
- Kokos
- Koper
- Leer
- Karton
Verschil tussen ESI en geur inprenten
Bij ESI beïnvloed je de pup niet. Je observeert puur hoe hij op een geur reageert. Bij geur inprenten wil je juist dat de pup een positieve associatie krijgt met een geur.
Een voorbeeld: ik heb onze pups blootgesteld aan de geur van menselijke resten, als voorbereiding op hun toekomstige baan als reddingshond. Dit deed ik niet in een neutrale setting, maar bijvoorbeeld terwijl ze bij moeder dronken of later tijdens het eten. Hierdoor koppelden ze de geur aan iets positiefs. Zou het voor jouw pup belangrijk zijn dat hij positief reageert op katten? Dan zou je kattengeur niet in ESI zetten, maar deze geur inprenten.
Op welke leeftijd pas je ENS en ESI toe?
ENS en ESI worden dagelijks toegepast, op verschillende momenten van de dag. Bijvoorbeeld ENS in de ochtend en ESI in de avond. Dit doe je van dag 3 tot dag 16. Dit is het venster waarin de neurologische ontwikkeling van de pup plaatsvindt – en dat kun je niet later inhalen! Dit geldt ook voor socialisatie: de primaire socialisatieperiode loopt van 5 tot 12 weken en komt nooit meer terug.
Waarom ENS doen met puppies?
Elke goede fokker raakt dagelijks haar puppies aan. Dat hoort bij de normale socialisatie en binding met mensen. ENS (en ESI) zijn extraatjes en vervangen geen andere activiteiten in het nest! ENS heeft tal van voordelen voor puppies, zoals een beter probleemoplossend vermogen en een positieve invloed op hun hartslag. Die minuut per puppy is een kleine investering voor enorme positieve effecten!
Waarom ESI doen met puppies?
Honden leven in een geurwereld. Voor ons mensen is dat lastig te begrijpen, want wij zijn visueel ingesteld. Daarom investeren we in visuele prikkels voor baby’s: kleurrijk behang, mobiles boven een wieg, prentenboeken. We prikkelen ook het gehoor met muziekmobielen en speeltjes met dierengeluiden. Voor honden is kijken naar plaatjes niet interessant, maar ruiken aan vreemde geuren wel!
Effecten van ENS en ESI op een rijtje
- Stimuleert de hersenontwikkeling
- Verbetering van de bloedcirculatie
- Betere hartslagregulatie
- Versterkt het immuunsysteem
- Betere controle over de afgifte van adrenaline
- Stimuleert het neurologische systeem
- Helpt de hond omgaan met stress
- Vermindert de kans op gedragsproblemen
- Betere probleemoplossende vaardigheden
- Betere omgang met geuren
- Voordelen bij later zoekwerk
Kortom, ENS en ESI geven jouw puppy een voorsprong om een stabiele, stressbestendige hond te worden – uiteraard binnen zijn genetische grenzen!
