Territoriaal gedrag – wat is dat precies?
Definitie van territorialiteit: "Dit kan zich onder andere uiten in het bezetten, verdedigen, personaliseren en markeren van de omgeving."
Sommige honden laten bepaald gedrag, zoals agressie naar andere honden of mensen, alleen zien in een bepaalde omgeving. Wanneer gedrag sterk verbonden is aan de eigen omgeving, spreken we over territoriaal gedrag. Het gaat dus altijd om een omgeving!
Oorzaken van territoriaal gedrag bij honden
Territoriaal gedrag kan verschillende oorzaken hebben. Bepaalde rassen zijn territorialer dan andere. Deze rassen zijn vaak selectief gefokt om hun eigen terrein te bewaken.
Maar territoriaal gedrag kan ook zijn roots hebben in het feit dat jouw hond zijn bekende leefomgeving als veilig ervaart en die veiligheid in stand wil houden door indringers te bedreigen.
Is territoriaal gedrag normaal voor honden?
Het korte antwoord is: ja.
Voor honden (nou ja, voor alle dieren) is een veilige leefomgeving met voldoende belangrijke resources erg waardevol.
Een eigen territorium met voldoende voedsel, sociale contacten, kans op voortplanting, water, een nest of andere resources is belangrijk voor de overleving en het doorgeven van de genen aan een volgende generatie.
Dat klinkt misschien logisch bij een wild dier, maar minder passend bij jouw schattige boomerhondje. Toch zit het belang van een eigen terrein in het wezen van een hond. Bij de ene hond veel meer dan bij de andere!
Markeren
Er zijn verschillende manieren waarop honden laten merken dat ze een gebied als hun territorium zien. Het zal je niet verbazen dat honden hiervoor vooral geur gebruiken. Plassen en poepen op strategische plekken laat andere honden weten: "DIT is van MIJ."
Daar kunnen sommige honden echt gefrustreerd van raken. Want ja, hij plast tegen de boom aan de straat... maar de andere eigenaren laten hun hond daar ook uit. Vaak willen we niet dat onze hond in onze tuin gaat markeren, maar ja... hij moet toch ergens kunnen zeggen: "Dit is mijn thuis, hier woon ik."
Naast plassen en poepen kan ook ergens tegenaan schuren, rollen of met de poten over de grond krabben functioneren als geurmarkering.
Wat is een territorium?
Het meest voorkomende territorium is het huis, of het huis met de tuin. Voor sommige honden is dat hun kennel.
Maar het territorium kan ook veel groter zijn. De straat achter je tuin kan volgens jouw hond ook zijn terrein zijn. Er zijn honden die de hele wijk beschouwen als hun gebied. Op training kan een hond het stuk veld waar hij vaak staat zien als zijn territorium. Hoe jouw hond een territorium ervaart, kan dus sterk verschillen.
Territoriaal gedrag en bezitsagressie
Territoriale agressie is op zichzelf een vorm van bezitsagressie. Maar er zijn ook honden die bezitsagressie over een voerbak, kluif of speeltje alleen op eigen terrein laten zien, of juist alleen buiten het eigen terrein.
Territoriaal gedrag is dus op zichzelf al een vorm van bewaken, maar het kan ook veel subtieler zijn.
Variaties in territoriaal gedrag
Een vorm van territoriaal gedrag is het verdedigen van een nest puppy's. Een moederhond die normaal erg vriendelijk en sociaal is naar iedereen, kan extreme agressie laten zien bij het verdedigen van haar nakomelingen en haar territorium.
Een niet-gecastreerde reu kan zeer tolerant zijn tegenover intacte teven op zijn terrein, maar andere reuen of gecastreerde teven aanvallen. Een hond kan buiten zijn eigen terrein ontzettend vriendelijk en tolerant zijn naar alle mensen, maar op eigen terrein juist reageren op kinderen.
Een hond verdedigt zijn huis tegen slechte mensen
Vaak denken mensen dat honden een soort bovennatuurlijke kracht hebben om "goed volk", zoals de buurvrouw, te herkennen en met open armen te ontvangen, terwijl ze tegelijk feilloos het huis verdedigen tegen iemand met slechte bedoelingen.
Helaas worden ook vriendelijke buurvrouwen en andere onschuldige mensen regelmatig gebeten door honden die hun territorium verdedigen.
Hoe ga je om met territoriaal gedrag?
Ik hoop dat iedereen bij de aanschaf van een hond al rekening houdt met rastypische eigenschappen, waardoor een hond sneller geneigd kan zijn om territoriale agressie in te zetten.
Het allerbelangrijkste is veiligheid. Zorg ervoor dat mensen niet zomaar jouw terrein op kunnen lopen. En nee, een dichte poort en een bordje met "Hier waak ik" zijn niet voldoende. Er zijn heel veel mensen die denken dat die regels niet voor hen gelden. Dus: doe je poort echt op slot en zorg voor een deurbel.
Gewenst bezoek ontvangen
Als jouw hond zijn terrein bewaakt en tegen bezoek gaat blaffen, dreigen of misschien zelfs happen, dan kun je de situatie het beste managen door je hond aan te lijnen of hem in een kennel of andere aparte ruimte te zetten.
Dit is niet zielig; het laat juist zien dat je hebt gezien dat je hond moeite heeft met "indringers" op zijn terrein en dat jij daarvoor verantwoordelijkheid neemt.
Straf je hond niet; voor hem is dit normaal gedrag. Bij milde gevallen kun je je hond uiteraard iets anders te doen geven. Maak je een praatje met mensen aan je hek en blaft je hond? Dan mag je hem bedanken voor het goed opletten en hem daarna bijvoorbeeld een snuffelopdracht geven.
Territoriaal gedrag afleren
Misschien vind je territoriaal gedrag erg vervelend en wil je dat je hond begrijpt dat de hele wijk niet zijn verantwoordelijkheid is. En dat tante Annie met haar hondje ook gewoon welkom is op bezoek.
Je wilt het territoriale gedrag afleren. Dat kan onder andere door positieve associaties op te bouwen met "indringers". De aanwezigheid van tante Annie bij je thuis voorspelt bijvoorbeeld de allerlekkerste worst of het allermooiste speeltje.
Territoriaal gedrag kanaliseren
Markeren hoeft niet overal. Dus tegen elke autoband en tegen alle plantjes in de voortuinen van de buren plassen hoeft niet. Laat je hond plekken zien waar het wél mag en waar het ook functioneel is voor hem.
Net als bij andere natuurlijke gedragingen kun je territoriaal gedrag beter kanaliseren dan verbieden. En accepteren dat een volwassen kangalreu meer belang hecht aan het bewaken van zijn terrein dan een gecastreerd boomerhondje.
