Voorkomen is beter dan genezen, zo luidt het spreekwoord. Waarom gebeurt het dan zo vaak dat een hond al maanden (of zelfs jaren) het ongewenste gedrag heeft kunnen oefenen voordat de eigenaren dit proberen te voorkomen?
Voorkomen wordt niet als een oplossing gezien. De fout in laten gaan en corrigeren wel.
Hondengedrag begrijpen
Honden leren (net als alle andere levende wezens) door leerprincipes. Gedrag dat iets oplevert, wordt herhaald, en gedrag dat niets oplevert (of onprettige gevolgen heeft) wordt minder vaak herhaald. Zo simpel is dat!
En door te oefenen word je ergens beter in. Dat geldt voor honden net zo goed als voor mensen. Hoe vaker je hond dus de kans krijgt om op te springen, om een fietser na te jagen of een prullenbak te plunderen, hoe beter hij er in wordt...
Ongewenst gedrag is normaal!
Honden weten niet van nature wat wij mensen wel of niet gewenst gedrag vinden. Voor een hond is enthousiast tegen ons opspringen niet 'fout'. Voor hem is een fietser najagen puur een reactie op een snel bewegend object. Want, dat doen honden... snel bewegende dingen najagen.
De vuilnisbak op zijn kop gooien omdat daar de geur van voedsel in zit, is voor je hond hetzelfde als wanneer wij naar de kast lopen en een koekje pakken. Je hond zal dus moeten leren dat wij bepaald gedrag wel of niet goed vinden.
Hoe leer je je hond dat iets niet mag?
Niet. Het concept van 'iets is fout' of 'dit mag je niet doen' is voor je hond te abstract. Wat je je hond wel kunt leren, is gewenst gedrag (in plaats van opspringen, wil ik graag dat je gaat zitten, of in je mand gaat).
En je hond kan natuurlijk leren dat bepaalde gebeurtenissen consequenties hebben. Zoals opspringen als gevolg kan hebben dat jij je omdraait en wegloopt. Dan zal je hond misschien minder gaan opspringen, maar hij leert nog steeds niet wat dan wel de bedoeling is.
Je kunt je hond ook een woord aanleren (zoals 'nee') waarmee je hem kunt vertellen dat je iets niet wilt. Maar... je hond weet dus niet van nature wat het woord 'nee' betekent!
Wat als een hond iets doet wat niet mag?
Als je hond iets doet wat niet mag, dan heb je eigenlijk drie opties:
- Negeren
- Straffen
- Je hond iets anders laten doen
Met negeren wordt bedoeld dat je helemaal niet reageert op het gedrag. Dus stel, je hond is bezig met de vuilnisbak door je huis uit te smeren, of hij valt een fietser aan, en jij doet dan echt helemaal niets.
Met straffen kun je denken aan een tik geven, op je hond mopperen of je hond een time-out geven.
Je hond iets anders laten doen kan ook. Dan roep je bijvoorbeeld je hond bij je als hij achter een fietser aan wil sprinten, of je laat hem naar zijn mand gaan, waardoor hij stopt met het 'vuilnisman' spelen.
Ongewenst gedrag negeren
Negeren is een advies dat heel vaak wordt gegeven. En ja, dat is soms een prima advies, maar NIET als je hond een gevaar vormt voor zichzelf of zijn omgeving.
Negeren kan, als je daadwerkelijk KAN negeren (als een hond van 60 kg tegen je opspringt, dan is negeren fysiek eigenlijk onmogelijk, want negeren betekent dat er niets in je houding en gedrag verandert... dus als je al wankelt, negeer je dus niet meer).
Ongewenst gedrag, zoals de hele tijd met de neus in je elleboog porren om aandacht te krijgen, kun je dus wel negeren.
Voorkomen van ongewenst gedrag
Omdat negeren niet altijd kan, en je wilt liever niet de hele tijd je hond straffen, kun je het ongewenste gedrag voorkomen. Hier start je echt zo snel mogelijk mee als dat kan!
Dus de vuilnisbak achter een gesloten deur (het liefst voordat je hond al tien keer wat lekkers op de bodem heeft gevonden...), je hond aangelijnd houden in de buurt van fietsers, voertjes op de vloer strooien tegen het opspringen, een traphekje plaatsen zodat je hond niet in de keuken kan als je kookt.
Maar daar leert mijn hond niks van!
Ja en nee. Hij leert sowieso niet om nog beter te worden in het ongewenste gedrag. Als je je aangelijnde hond achter een speeltje laat jagen nadat hij een fietser heeft gezien, leert hij waarschijnlijk om op jou te gaan letten wanneer hij een fietser voorbij ziet komen.
Hij leert om naar de vloer te kijken wanneer het bezoek binnen komt... en daardoor blijft hij met vier pootjes op de grond.
Maar dan kan ik hem niet corrigeren...
Juist ja! En... waarom zou je dat eigenlijk zo graag willen?
Even als voorbeeld, stel, je hebt een kind. Een ondernemende peuter van 2-3 jaar. Je wilt natuurlijk dat hij niet met zijn vingers een heet strijkijzer aanraakt. Laat je dan een gloeiend heet strijkijzer op een lage strijkplank staan, en laat je je kind er zonder toezicht bij? En wanneer hij zich verbrandt en gaat huilen, ben je dan blij omdat je kind daar dan echt wel wat van heeft geleerd? Nee toch?
Waarom laat je dan wel de vuilnisbak binnen het bereik van je hond? Zodat je op hem kunt gaan schelden en mopperen als hij weer eens aan het dumpster diven is geweest?
Leren door te doen
Door iets elke keer op dezelfde manier te doen, ontstaan gewoontes. Als het dus een gewoonte wordt voor je hond dat hij in de kamer in zijn mand ligt met een lekkere kluif wanneer jij in de keuken loopt te rommelen met hete pannen, zal je hond minder snel voor je voeten lopen.
Kijk dus even naar het gedrag van je hond dat je niet zo fijn vindt. Kun je dat voorkomen? Kun je in plaats van datgene, je hond iets anders laten doen?
Kun je bepaald gedrag misschien ook negeren? En als je weer eens 'Nee, Foei!!!' staat te schreeuwen... vraag je dan eens af of jij het woord 'nee' wel goed aangeleerd hebt.
