Met de komst van de wolf in Nederland is ook de discussie over het beschermen van het vee op gang gekomen. Een hekje om de schapen zetten houdt de schapen wel binnen, maar de wolf niet buiten. Een speciale afrastering voor wolven is erg prijzig.
In andere landen worden veel kuddebewakingshonden gebruikt. Is dat ook een optie voor Nederland?
Wat is een kuddebewakingshond?
Een kuddebewakingshond of een kuddehond, oftewel een KBH, is een hond die de dieren waar hij mee optrekt, beschermt. Kuddebewakers kunnen vaak ook een terrein bewaken. Kangals worden bijvoorbeeld veel gebruikt voor de bewaking van terreinen.
Maar alle KBH's hebben dus een algemene deler: ze bewaken en beschermen, elke dag, op elk moment, datgene waar ze mee leven. Een kuddebewakingshond leeft dus bij de kudde. Het is geen parttime baan naast het in een mandje bij de kachel liggen!
Welke rassen vallen onder kuddebewakers?
Onder kuddebewakers vallen onder andere de witte berghonden zoals een Tatra, Kuvasz, Komondor, Maremma en Pyrenese Berghond. Ook de grote rassen uit Oost Europa zoals Kangals en Ovcharka's zijn fantastische kuddebewakers. De Spaanse mastin, Estrela, Pyrenese mastiff en Rafeiro zijn voorbeelden van KBH's uit Zuidwest Europa.
Kuddebewakingshond als gezelschapshond
Hoewel de meeste kuddebewakers er als pup echt heel erg schattig uitzien... niet doen. Een werkloze kuddebewakingshond is gewoon niet gelukkig.
Daarbij kan het zomaar gebeuren dat je kangal dan zelf werkzaamheden gaat bedenken. Bijvoorbeeld je huis bewaken zodat niemand op je terrein kan komen. En ook niet op de straat langs je huis.
De frustratie van geen werk hebben kan ook ontsporen in ongewenste agressie. In sommige KBH rassen heb je wel foklijnen waarin de honden eigenlijk niet meer hun werk kunnen doen, maar wel functioneren als huishond, mits je een groot erf hebt. Dit zijn echt geen honden die je op een flatje of in een kleine tussenwoning moet houden!
Keuze voor een hond als kuddebewaker
Heb je een groot erf, een bedrijfsterrein, een kudde schapen of ander vee en denk je er aan om een kuddebewaker aan te schaffen? Dan is het verstandig om je eerst echt goed in te lezen in de verschillende rassen.
Want een Pyrenese berghond is toch stukken makkelijker en socialer dan bijvoorbeeld een Kaukasische ovcharka. In asiels zitten veel goede KBH's die mensen zonder er goed bij na te denken, hebben aangeschaft om er vervolgens achter te komen dat een grote, sterke zelfstandige hond met bewakers instinct toch geen verstandige keuze was...
Hoe train je een hond om te bewaken?
Niet. Zo simpel is dat. Een hond heeft het in zich, of niet. Natuurlijk is een grote hond die blaft een prima afschrik-methode tegen inbrekers, en dat gedrag kun je wel aanleren. Maar een hond die je in wilt zetten bij je schaapskudde tegen wolven, dat is geen aangeleerd kunstje. Die aanleg moet er zijn.
Wil je de meeste kans op succes, dan kies je een puppy uit bewezen foklijnen, en laat je deze opgroeien in je kudde, bij voorkeur samen met een ervaren hond.
Eén of meer honden?
Een grote KBH hond kan aanvallen van een eenzame, jonge wolf wel afweren, maar hoe groot hij ook is, hij kan niet opboksen tegen 2 of meer indringers. Daarom is het wel verstandig om kuddebewakers in koppels te houden.
Een reu-teef combinatie werkt vaak het beste. Kuddebewakers werken zeer zelfstandig, het is dus niet vergelijkbaar met de drijvende en hoedende honden die erg op de aanwijzingen van hun baas letten.
Tegen wie worden de schapen bewaakt?
In de meeste landen zijn de kuddebewakers nuttig vanwege de wolven. Maar ook beren kunnen een bedreiging zijn, en ook die worden aangevallen door kuddebewakingshonden indien nodig.
Een ander punt waar niet altijd zo goed over wordt nagedacht, zijn mensen. De herder van de kudde moet natuurlijk wel bij zijn vee kunnen, maar vreemden die vee willen stelen... die worden ook aangevallen, net als honden die op schapen jagen. De kudde wordt dus niet alleen beschermd tegen wild!
Risico's met kuddebewakingshonden
En daar zit dan ook meteen het risico met KBH's in Nederland. Wanneer wandelaars hun hond maar los laten lopen en achter schapen aan laten gaan, kan deze ernstig verwond worden door een bewaker. En het is dan misschien ook niet zo verstandig om in je enthousiasme met een camera tussen de schapen te gaan lopen voor een schattig plaatje van een klein lammetje.
Door de Nederlandse mentaliteit en gebrek aan ruimte zou het kunnen zijn dat er ongelukken gebeuren met KBH's.
Het leven van een kuddebewaker
Het leven van een kuddebewaker bestaat uit, juist, het bewaken van de kudde. Al vanaf puppy leeft de hond tussen de schapen, zodat hij een deel van de groep wordt. Hij eet en slaapt ook met de kudde. Uiteraard eet hij geen gras en hooi zoals de schapen.
Vanaf puppy gaat hij al mee met de kudde. Natuurlijk is het verstandig om in een land zoals Nederand de pup wel te socialiseren met andere mensen en honden, maar verwacht niet dat je KBH een soort uit de kluiten gewassen golden retriever gaat worden!
Heeft de hond dan niet meer aandacht nodig?
De kuddebewakers krijgen uiteraard aandacht van hun baas. Als je dus een schaapskudde ziet met een hond erbij, laat ze dan met rust. Deze honden zitten er niet op te wachten dat jij ze gaat knuffelen, of nog erger, dat jouw hond met ze wil gaan spelen.
Een goede kuddebewakingshond is juist in zijn element en het gelukkigste als hij mag doen waarvoor hij gefokt is: leven met zijn kudde en hen beschermen tegen alle gevaren.