Een belangrijk aspect van het welzijn van een hond is vrij zijn van angst. Maar wat als jouw hond dagelijks angst ervaart? Wat als hij niet herstelt van angst? Welke effecten heeft langdurige angst op zijn lichaam en levenskwaliteit?
Angst versus agressie bij euthanasie
Hoeveel angst is acceptabel in het leven van een hond, en wanneer is het punt bereikt dat je overweegt om voor euthanasie te kiezen? Vaak lijkt het makkelijker om een hond met extreme bijtincidenten in te laten slapen dan een hond die angstig is, maar nooit iemand gebeten heeft. Bij een bijtincident ondervindt de omgeving last van de hond, terwijl een angstige hond vooral zelf lijdt. Het is vaak meer geaccepteerd om een hond in te laten slapen als zijn gedrag anderen schaadt, dan wanneer de hond zelf het slachtoffer is.
Acute en chronische stress
Elke hond schrikt wel eens, of is ergens bang voor. Neem vuurwerk als voorbeeld. Veel honden schrikken van een knal, maar herstellen binnen enkele minuten. Andere honden gaan de hele maand december door een hel, omdat ze slecht herstellen en knallen elkaar opvolgen. Als er het hele jaar door vuurwerk zou zijn, zouden deze honden chronische stress ontwikkelen en dus langdurig angst ervaren.
Angst door medische oorzaken
Net als bij agressie kunnen medische problemen een oorzaak zijn van angst of angst verergeren. Denk aan honden die andere honden spannend vinden en vervolgens hun zicht verliezen. Dit maakt het moeilijker om de gedragingen van andere honden in te schatten. Ook pijn, zoals buikpijn, versterkt angst, omdat er al bepaalde stressstoffen in het systeem aanwezig zijn. Angstiger worden door een slechte gezondheid is in de natuur een nuttig mechanisme: als je pijn hebt, ben je kwetsbaarder en moet je eerder vluchten.
Angst voor bekende prikkels
Angst kan gericht zijn op iets wat de hond kent en als angstaanjagend ervaart. Denk aan de dierenarts, een baas die vaak straft, een bepaald trainingsmiddel of zelfs een vliegenmepper. Deze prikkels veroorzaken angst zodra ze aanwezig zijn, of wanneer de hond de voorspeller van deze prikkels herkent.
Wat kun je doen tegen angst voor bekende prikkels?
Angst voor de dierenarts speelt misschien eens in de drie jaar op bij een gezonde hond. Maar angst voor een riem die 4 of 5 keer per dag om moet, is veel erger. Het goede nieuws is dat je met consistente training vaak de angst kunt verminderen of zelfs elimineren. In sommige gevallen, zoals angst voor een specifieke riem of bench, kun je deze prikkel simpelweg uit het leven van de hond verwijderen.
Angst voor het onbekende
Angst voor onbekende prikkels is lastiger aan te pakken. Je weet vaak niet waar je hond bang voor is en waarom. Het lijkt alsof hij "spoken ziet". Zonder duidelijke aanleiding kan de hond verstijven, in paniek raken of proberen te vluchten. Deze vorm van angst heeft vaak een neurologische oorzaak, en trainen door conditionering werkt niet, omdat je de prikkels niet kunt identificeren.
Effect van angst op welzijn
Angst werkt als drijfzand: hoe langer het aanwezig is, hoe dieper de hond wegzakt. Angst is een van de sterkste emoties, omdat het essentieel is voor overleving in de natuur. Snel herstel en rationeel nadenken na angst zijn echter cruciaal voor het welzijn van de hond. Als angst langdurig aanwezig is en het herstel traag verloopt, heeft dit een enorme impact op zijn welzijn.
Wat doet langdurige angst lichamelijk?
Chronische stress kan maag- en darmklachten veroorzaken, wat voor buikpijn zorgt. Het kan ook hersenschade veroorzaken, omdat langdurige stress de verbindingen tussen hersencellen aantast. Slaapproblemen zijn bijna altijd aanwezig bij honden met chronische stress. Ze slapen minder en de slaapkwaliteit is slecht door hoge niveaus van stresshormonen. Hun hartslag stijgt, wat kan leiden tot hartproblemen, en hun hele hormoonsysteem raakt ontregeld.
Gedragseuthanasie vanwege angst
Aanhoudende angst is zowel mentaal als fysiek een aanslag op het welzijn van een hond. Door de schade die langdurige stress veroorzaakt in de hersenen, kan het dier onvoorspelbaar gedrag gaan vertonen. Als na gedragstherapie en medicatie geen verbetering optreedt, moet je je afvragen of het leven van de hond nog kwaliteit heeft. Ik begeleidde ooit een hond uit het buitenland die zijn dagen trillend onder de keukentafel doorbracht. 's Nachts kwam hij er alleen uit om snel te eten en naar de tuin te gaan. Dan moet je je afvragen: heeft deze hond nog een waardevol leven?
